Algemeen gevaar of een specifiek bord: wat hang je op?

Begin niet bij het bord, maar bij het gevaar. Bestaat er voor jouw situatie een eigen pictogram, dan is dat het bord dat je ophangt. Bestaat dat pictogram niet, dan komt het algemene waarschuwingsbord in beeld: de gele driehoek met het uitroepteken, ISO 7010-code W001. Het pictogram beeldt zelf geen specifiek gevaar af — dat is precies waarom het bestaat, en ook waarom het de laatste optie is in plaats van de eerste.

Dat klinkt eenvoudiger dan het in de praktijk is. De meeste twijfel ontstaat namelijk niet bij W001 zelf, maar een stap eerder: je zoekt op jóuw gevaar en vindt niets, terwijl het juiste bord wél bestaat — alleen in een andere serie. Welke series er zijn en welke boodschap elke kleur draagt, staat in ISO 7010 uitgelegd: de 5 kleurseries.

Zo loop je de keuze langs

1. Beschrijf het gevaar in gewone woorden. Niet "risico in de hal", maar "heftrucks rijden hier", "hete leiding", "water is geen drinkwater". De zoekterm die je zelf opschrijft, is meestal de naam van het pictogram — en zoals die drie voorbeelden laten zien, zit het bord daarna niet altijd in de serie die je verwacht.

2. Zoek eerst op dat gevaar in de waarschuwingsserie. Onze collectie waarschuwingsborden telt 67 producten. De serie is groter dan de vijf of zes pictogrammen die iedereen uit zijn hoofd kent, dus zoek op het gevaar en niet op het bord dat je verwacht. Een voorbeeld: voor een laserbewerking bestaat een eigen pictogram — W004 laserstraal. Wie daar W001 ophangt, hangt een vager bord op dan nodig is.

3. Vind je niets, kijk dan buiten de waarschuwingsserie. Een gevaar wordt niet altijd met een waarschuwing afgedekt. Soms is het antwoord een verbod of een gebod. Zie de volgende sectie — dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen.

4. Bestaat er echt geen pictogram voor dit gevaar, dan komt W001 in beeld. Het algemene waarschuwingsbord wordt gebruikt voor gevaar waarvoor geen eigen pictogram bestaat; bekijk het als bord of sticker algemeen gevaar. ISO 7010 verbindt daar één voorwaarde aan: het algemene bord wordt gebruikt sámen met aanvullende veiligheidsinformatie. Dat is in de norm geen aanbeveling maar een eis. Zorg dus dat iemand die het bord ziet, ook te weten komt wát er aan de hand is — een uitroepteken alleen stuurt niemand ergens naartoe. Hóe je die informatie geeft, laat de norm open. Wat de Arbowet verder van je verwacht, staat in welke veiligheidsborden verplicht zijn.

Eén uitzondering bij stap 4: gevaarlijke chemische stoffen en mengsels. Daarvoor wordt dit bord juist níét gebruikt — behalve wanneer het de opslag van zulke stoffen of mengsels aanduidt. Die beperking staat in de Europese richtlijn 92/58/EEG, bijlage II punt 3.2, in de voetnoot bij het bord "Gevaar". Voor Nederland staat dezelfde beperking in de Arbeidsomstandighedenregeling, bijlage XVIII, voetnoot 10 bij hetzelfde bord, met artikel 8.15 voor de opslaguitzondering; voor België in de Codex, bijlage III.6-2. De bewoordingen verschillen per stelsel, de regel is in alle drie dezelfde. Kom je dus met een chemisch gevaar bij stap 4 uit, dan is W001 niet het antwoord dat je zoekt. Wat je dan wél ophangt, hangt af van de stof: voor opslag en de laadplek staat dat op onze pagina over borden voor gevaarlijke stoffen bij opslag en laadplek, en voor transportverpakkingen gaat het om ADR-etiketten.

5. Bepaal daarna het formaat op de kijkafstand. Niet op wat er in de doos past. Zie "Hoe groot moet het bord zijn?" hieronder.

Soms zit het juiste bord in een andere serie

Dit is de stap die in de meeste pictogram-overzichten ontbreekt, en dat heeft een simpele oorzaak: die overzichten zijn ingedeeld per serie, niet per gevaar. Wie in de waarschuwingsserie begint te zoeken, blijft in de waarschuwingsserie zoeken — en komt dan al snel bij W001 uit, ook als het juiste pictogram bestaat.

Het duidelijkste voorbeeld is water dat niet geschikt is om te drinken. Dat voelt als een gevaar waarvoor je wilt waarschuwen, maar ISO 7010 dekt het af met een verbod: P005 geen drinkwater, een verbodsbord uit de P-serie. Een waarschuwingsbord voor drinkwater bestaat niet. Hetzelfde geldt voor een ruimte waar je gehoorbescherming of een helm nodig hebt: dat is geen waarschuwing maar een gebod, uit de M-serie.

Praktisch betekent dat: loop vóór je bij W001 uitkomt ook de 71 verbodsborden en de 54 gebodsborden langs. Een gevaar dat je wilt afdekken met "pas op", is soms beter afgedekt met "niet doen" of met "draag dit". Twijfel je welke serie welke boodschap draagt, dan zet ISO 7010 uitgelegd de vijf kleurseries naast elkaar.

Hoe groot moet het bord zijn?

Het formaat volgt uit de afstand waarop het bord gelezen moet worden, niet uit de plek die je over hebt. Hoe verder iemand van het bord af staat, hoe groter het bord moet zijn. De maten per kijkafstand staan op onze eigen pagina over NEN 3011 en bordformaat.

Dat is bij W001 extra belangrijk. Een bord dat te klein is om op afstand te lezen, geeft wel het gevoel dat er iets geregeld is, maar verandert niets aan het gedrag van iemand die de ruimte binnenloopt. Kies dus eerst de afstand, dan het formaat. En kies daarna de uitvoering: een sticker, een kunststof bord of een haaks bord dat vanaf twee kanten leesbaar is — wat je waar kiest hangt af van de ondergrond en de looprichting.

Veiligheidssignalisatie in België

Voor Belgische klanten verandert de keuze zelf niets: de ISO 7010-codes zijn hetzelfde, en de borden die je ophangt zijn dezelfde als in Nederland. Dat is geen toeval. Beide landen zetten dezelfde Europese richtlijn om — richtlijn 92/58/EEG. Nederland doet dat via het Arbeidsomstandighedenbesluit, artikel 8.4, met de nadere regels in hoofdstuk 8 van de Arbeidsomstandighedenregeling. België doet het via de Codex over het welzijn op het werk, boek III titel 6 "Veiligheids- en gezondheidssignalering". Eén bordenlijst, twee wetboeken. Wat er in België verder anders is geregeld, staat in ons artikel over signalisatie op de werkplek in België.

Wij verzenden gewoon naar België, tegen dezelfde verzendkosten en met dezelfde drempel voor gratis verzending vanaf € 100 exclusief btw. De voorwaarden staan in ons verzendbeleid.

Denk in de situatie, niet in één bord

Wie één bord nodig heeft, heeft er in de praktijk bijna altijd meer nodig. De beste controle kost vijf minuten: loop de route die een bezoeker of nieuwe medewerker aflegt, en noteer elke plek waar hij een beslissing moet nemen die hij zonder bord niet kan nemen. Daar hoort signalering.

Wil je die ronde niet vanaf nul doen, begin dan bij de werkplek die je inricht: magazijn, werkplaats en productiehal, bouwplaats, de rijzone van een heftruck of de BHV-signalering van je pand. Op die pagina's staat per ruimte welk bord waar hangt.

Dat is ook de goedkoopste manier om het te doen. Eén los bordje nabestellen is per bord relatief duur, omdat de verzending dan zwaarder weegt dan het bord zelf; meerdere borden in één bestelling zijn per stuk gunstiger, en vanaf € 100 exclusief btw is de verzending gratis. Stel je bestelling desnoods samen met de pakket-samensteller. Borden, stickers en pictogrammen maken we zelf bij DWD Groep: voor 12:00 besteld, binnen 2 werkdagen verzonden.

Wil je de hele serie naast elkaar zien in plaats van één pictogram per keer, begin dan bij de 67 waarschuwingsborden. Zoek je breder, dan staan alle ISO 7010-pictogrammen bij elkaar: waarschuwing, verbod, gebod, vluchtroute en redding en brandbeveiliging.

Veelgestelde vragen

Wanneer gebruik je het bord algemeen gevaar (W001)? W001 wordt gebruikt voor gevaar waarvoor geen eigen pictogram bestaat. Zoek daarom eerst op het gevaar zelf: staat er een specifiek pictogram voor in de waarschuwingsserie, dan is dat het bord dat je ophangt. Komt er niets, dan is W001 de optie die overblijft — volgens ISO 7010 te gebruiken sámen met aanvullende veiligheidsinformatie.

Mag je W001 gebruiken voor gevaarlijke chemische stoffen of mengsels? Nee, op één uitzondering na. Richtlijn 92/58/EEG bepaalt bij dit bord dat het niet wordt gebruikt om te waarschuwen voor gevaarlijke chemische stoffen of mengsels, behalve wanneer het de opslag van zulke stoffen of mengsels aanduidt (bijlage II punt 3.2, voetnoot bij het bord "Gevaar"). De Belgische Codex bevat dezelfde beperking (bijlage III.6-2). Wat je in zo'n geval wél ophangt, hangt af van de stof; zie borden voor gevaarlijke stoffen bij opslag en laadplek en de ADR-etiketten voor transportverpakkingen.

Zit het juiste bord altijd in de waarschuwingsserie? Nee. Een gevaar wordt soms afgedekt met een verbod of een gebod in plaats van een waarschuwing. Water dat niet geschikt is om te drinken is daarvan het bekendste voorbeeld: daarvoor bestaat geen waarschuwingsbord, maar het verbodsbord P005 geen drinkwater. Loop daarom naast de waarschuwingsserie ook de verbodsborden en gebodsborden langs voordat je bij W001 uitkomt.

Hoe groot moet een waarschuwingsbord zijn? Dat hangt af van de afstand waarop het bord gelezen moet worden, niet van de ruimte die je over hebt: hoe groter de kijkafstand, hoe groter het bord. De maten per kijkafstand staan op onze pagina over NEN 3011 en bordformaat.

Levert SignalWorx waarschuwingsborden ook in België? Ja. Wij verzenden naar België tegen dezelfde verzendkosten als in Nederland, met dezelfde drempel voor gratis verzending vanaf € 100 exclusief btw. De pictogrammen en ISO 7010-codes zijn in beide landen gelijk; wat er in de wetgeving anders loopt, staat in ons artikel over signalisatie op de werkplek in België.