Welke borden moeten er op een bouwplaats hangen?

Op een bouwplaats komen vier groepen borden samen. Bij de toegang hangen de gebodsborden die aangeven welke bescherming op het terrein geldt — in de praktijk vaak helm, veiligheidsschoenen en zichtbaarheidskleding — plus een verbodsbord voor onbevoegden. Op het terrein zelf hangen de waarschuwingsborden waar het gevaar zit: hangende lasten, vallende voorwerpen, een sparing in de vloer. Rond afgezette zones en onvrije steigers hangen verbodsborden. En bij de uitgangen, de verzamelplaats en de blusmiddelen hangt de groene en rode signalering. Welke borden precies nodig zijn, volgt uit de eigen risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en uit de fase waarin het werk zit — een bouwplaats in de fundering heeft een andere set dan dezelfde plaats drie maanden later.

Dat laatste is wat een bouwplaats anders maakt dan een magazijn of een hal: de signalering moet met het werk meeschuiven. Het hekwerk verplaatst, de steiger gaat hoger, de kraan hangt boven een ander deel van het terrein, en de mensen die er rondlopen wisselen net zo vaak. Daarom loopt dit artikel het terrein per zone langs in plaats van per serie.

Bij de toegang: welke bescherming geldt op dit terrein

Bij de poort of de doorgang in het hekwerk geef je twee dingen aan: wat je aan moet hebben, en wie er niet in mag. De gebodsborden die daar in de praktijk het vaakst naast elkaar hangen zijn veiligheidshelm verplicht, veiligheidsschoenen verplicht en zichtbaarheidskleding verplicht. Komt er ook gehoor- of oogbescherming in beeld, dan horen gehoorbescherming verplicht en oogbescherming verplicht in diezelfde rij. Daarnaast hangt bij de toegang doorgaans verboden toegang voor onbevoegden.

Eén praktische keuze bij de poort: hang de borden op de hoogte waarop iemand ze leest vóórdat hij binnen is, niet erachter. Een bord dat pas zichtbaar wordt als je al op het terrein staat, doet niet waarvoor het hangt.

De hele blauwe serie staat in gebodsborden, de rode in verbodsborden.

Rijroute en machines: waar mens en materieel elkaar kruisen

Waar graafmachines, dumpers of heftrucks rijden, markeer je de overgang van looppad naar rijroute. Daarvoor hangt transportmiddelen / heftruck bij de kruising of de doorgang, en verboden voor voetgangers op de route zelf. Bij lawaaiige bewerkingen komt daar het gebodsbord voor gehoorbescherming bij.

Werkhoogte en steiger: het gevaar zit boven en onder je

Op een bouwplaats zit het risico meestal niet op ooghoogte. Gevaar voor vallen van hoogte markeert een sparing, een onafgeschermde rand of een dak dat niet betreden wordt. Vallende voorwerpen en hangende lasten horen bij de zone onder de kraan of onder de steiger — die borden hangen op de plek waar iemand gaat staan, niet waar de last hangt. Stoot het hoofd / bovenhoofds obstakel hoort bij een lage doorgang of een uitstekende balk.

Is een steiger nog niet vrijgegeven, dan is dat een verbod en geen waarschuwing: verboden steiger te gebruiken, en op constructies die niet beklommen mogen worden verboden te klimmen. De hele gele serie staat in waarschuwingsborden.

Opslag van brandbare en gevaarlijke stoffen

Bij een opslagplaats voor brandstof, gasflessen of andere brandbare stoffen hangen verboden te roken of, als ook open vuur een rol speelt, vuur, open vlam en roken verboden. Staat er een aggregaat, een bouwkast of een verdeelkast, dan hoort elektrische spanning op of naast die kast.

Komen er verpakkingen met gevaarlijke stoffen op of van het terrein, dan is dat een ander stelsel: ADR-etiketten horen op de verpakking en het transport, niet op het hekwerk. Wat waar hoort staat op ADR- en transportveiligheid.

Vluchtroute, verzamelplaats, EHBO en blusmiddelen

Ook op een tijdelijke locatie wil je dat duidelijk is waar je uitkomt en waar je elkaar treft. Daarvoor hangen nooduitgang (links) en nooduitgang (rechts), met de richtingpijlen pijl richting 90° en pijl richting 45° op de route ertussen, en verzamelplaats op de plek waar na een ontruiming geteld wordt. Bij de keet horen EHBO en, waar met bijtende stoffen gewerkt wordt, oogdouche. De blusmiddelen krijgen brandblusser of brandbestrijdingsmiddelen.

Hier geldt één uitvoeringsvoordeel dat op de gebods- en waarschuwingsborden níét bestaat: de nooduitgang-, EHBO- en verzamelplaatsborden zijn er ook als haaks bord, dat haaks uit de wand of de steigerstaander steekt en dus van opzij al te zien is. In een doorgang of een gang tussen twee units leest dat beter dan een plat bord. Het verschil tussen de drie uitvoeringen staat op sticker, kunststof bord of haaks bord. De volledige series staan in vluchtroute & redding en brandbeveiliging.

Het bord én het beschermingsmiddel: twee dingen, één vraag

Dit is het punt waar de meeste overzichten stoppen. Een gebodsbord is een bord: het schrijft voor wat er gedragen wordt. Het is zelf geen beschermingsmiddel en vervangt er geen. Wie de helmplicht aangeeft en geen helmen heeft liggen, heeft het halve antwoord. De koppeling, per bord:

Gebodsbord	Wat het voorschrijft	Waar je dat vindt
Veiligheidshelm verplicht	industriële veiligheidshelm	hoofdbescherming
Veiligheidsschoenen verplicht	veiligheidsschoenen	veiligheidsschoenen
Zichtbaarheidskleding verplicht	hesje of signaalkleding	veiligheidshesjes en hi-vis vesten
Handbescherming verplicht	werkhandschoenen	handbescherming
Gehoorbescherming verplicht	kappen of oordoppen	gehoorbescherming
Oogbescherming verplicht	veiligheidsbril of ruimzichtbril	oogbescherming

Welke klasse of norm je bij dat middel nodig hebt, hangt af van het risico en staat per product vermeld; de hoofdlijnen per groep staan in PBM: normen en plichten.

Twee dingen om niet te verwarren. Signalering komt ná het wegnemen of afschermen van een risico, niet in plaats daarvan: een bord bij een onafgeschermde rand is geen alternatief voor een leuning. En borden en beschermingsmiddelen hebben bij ons een eigen levertijd — borden en stickers maken wij zelf, beschermingsmiddelen en kleding kopen wij in. Dat staat bij het product.

Welke maat kies je op een bouwplaats?

De maat volgt uit de afstand waarop het bord gelezen moet worden. Op een bouwplaats is die afstand doorgaans groter dan binnen: bij een hekwerk of toegangspoort leest iemand van verder dan bij een machine in een hal, en buiten staat er vaker iets tussen. Hoe je dat per plek omrekent naar een formaat staat op leesafstand en bordformaat. Wij leveren de pictogrammen in meerdere formaten; welke maten er per uitvoering zijn, staat bij het product.

Over de uitvoering: de zelfklevende sticker gaat op een gladde ondergrond — een container, een unit, een kast, een paneel. Het kunststof bord kies je voor hekwerk, palen en plekken die een hele bouwfase mee moeten. Reflecterende folie, aluminium en dibond voeren wij niet, dus voor een permanente buitenplek op grote afstand is het verstandig de situatie eerst voor te leggen.

Bevestigen op een tijdelijke ondergrond

Hekwerk, steigerbuis en containerwand zijn alle drie een andere bevestigingsvraag dan een gemetselde muur, en op een bouwplaats verhuist een bord vaker dan het hangt. Welke methode bij welke ondergrond en welke hoogte past, staat in veiligheidsborden bevestigen: hoogte en ondergrond.

België: dezelfde kleuren, dezelfde vormen

Werk je in België, dan geldt daar dezelfde kleur- en vormsystematiek als in Nederland: rond en rood voor een verbod, driehoekig en geel voor een waarschuwing, rond en blauw voor een gebod, groen voor vluchtroute en redding, rood voor brandbeveiliging. Dat is vastgelegd in de codex over het welzijn op het werk, boek III titel 6, en de officiële Belgische term ervoor is veiligheids- en gezondheidssignalering.

Over de ISO 7010-pictogrammen zelf is de Belgische regel specifieker dan veel mensen denken, en het is de moeite hem te kennen. Het gebruik van ISO 7010 is in België vrijwillig en dus niet verplicht: de wettelijke bijlagen bij de codex gaan terug op richtlijn 92/58/EEG, en de ISO-norm wijkt daar voor enkele borden licht van af. Die licht afwijkende pictogrammen zijn volgens de FOD Werkgelegenheid aanvaardbaar en kunnen als gelijkwaardig worden beschouwd onder voorwaarden, en die voorwaarden gaan over de vluchtwegsignalering. Voor de nooduitgangen en de richting van de nooduitgang moet er bijkomende toelichting aan het personeel worden gegeven. En in de interne noodplannen en in de interventieplannen van de externe hulpdiensten moet de aandacht op de verschillen worden gevestigd, zodat de nieuwe richtingsaanduiding van de nooduitgang niet tot verwarring kan leiden. Je mag deze borden in België dus ophangen, mits je die toelichting geeft en de verschillen in de noodplannen laat vastleggen — op een bouwplaats, waar de ploegen en de onderaannemers wisselen, is dat geen formaliteit.

Zoek je op werf in plaats van bouwplaats, dan gaat het om dezelfde kleurseries en dezelfde vormen. Wij leveren in Nederland en België onder dezelfde voorwaarden, en vanaf € 100 excl. btw is de verzending gratis.

Veelgestelde vragen

Welke borden hangen er bij de ingang van een bouwplaats? Een combinatie van gebodsborden en één verbod: helm (M014), veiligheidsschoenen (M008) en zichtbaarheidskleding (M015), plus verboden toegang voor onbevoegden (P080). Vaak wordt daar ook aangegeven waar de verzamelplaats ligt. Welke set past, hangt af van de fase van het werk en van de eigen RI&E. De series staan in gebodsborden en verbodsborden.

Is een gebodsbord hetzelfde als een beschermingsmiddel? Nee. Een gebodsbord is een blauw rond bord dat voorschrijft wat er gedragen wordt; het beschermingsmiddel is het ding zelf. Beide zijn nodig. De koppeling per bord staat in de tabel hierboven, en de middelen staan bij persoonlijke beschermingsmiddelen.

Wat is het verschil tussen een bouwplaatsbord en losse ISO 7010-pictogrammen? Een bouwplaatsbord is één grote plaat met meerdere pictogrammen en tekst erop; die voeren wij niet. Maar kan altijd aangevraagd worden. Bij ons kies je losse ISO 7010-pictogrammen, in meerdere formaten. Het voordeel is dat je de samenstelling per poort of per zone aanpast zonder een nieuwe plaat te laten maken. Welke pictogrammen in welke situatie spelen staat op welke veiligheidsborden je nodig hebt.

Welke borden zijn er ook als haaks bord? De vluchtroute- en reddingsborden en de brandbeveiligingsborden — dus nooduitgang, EHBO, verzamelplaats, brandblusser. Bij de gele waarschuwings-, rode verbods- en blauwe gebodsborden bestaat die uitvoering niet; daar kies je tussen sticker en kunststof bord. Zie sticker, kunststof bord of haaks bord.

Kan ik borden en hi-vis kleding in één bestelling doen? Ja, borden en hi-vis kleding staan in dezelfde webshop en gaan in één order. Let op dat kleding en beschermingsmiddelen een eigen levertijd volgen, niet die van de borden; die staat bij het product. De kleding staat in hi-vis vesten en hesjes.

En als het terrein verandert? Dan verandert de signalering mee. Schuift de poort, dan verhuist de set bij de toegang; gaat de steiger weg, dan weg met het steigerverbod. Daarom is per stuk bijbestellen op een bouwplaats praktischer dan één vaste plaat. Grenst het terrein aan een eigen buitenruimte of parkeerdeel, dan is veiligheidsborden voor het buitenterrein de aangrenzende zone. Wil je het hele terrein in één keer inrichten, dan staat de bestelbare opzet op veiligheidsborden voor de bouwplaats.